สายด่วน 24 ช.ม. : 02 718 1515

News & Events

โรคสมองเสื่อม เป็นโรคที่หลาย ๆ คนกลัวจะเป็นเมื่ออายุเพิ่มมากขึ้น แล้วยิ่งในปัจจุบันที่บ้านเราจะก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุ หรือ Aging Society อย่างเต็มตัวด้วยแล้ว  เราจะสังเกตและดูแลผู้สูงวัยเมื่อเป็นโรคนี้ได้อย่างไร  นพ.อุเทน บุญอรณะ อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยาและสมอง โรงพยาบาลเพชรเวช มีคำแนะนำดี ๆ มาฝากค่ะ

สาเหตุ โรคสมองเสื่อม 

ภาวะ สมองเสื่อม เป็นความถดถอยในการทำงานของสมอง เกิดจากการสูญเสียเซลล์สมอง โดยเริ่มจากส่วนใดส่วนหนึ่งแล้วจึงลุกลามไปยังสมองส่วนอื่น ๆ โดยที่ความเสื่อมถอยจะดำเนินอย่างช้า ๆ แบบค่อยเป็นค่อยไป อาจจะใช้เวลานานกว่าความผิดปกติจะปรากฏชัดเจนจนสังเกตได้  โดยจะเริ่มมีอาการชัด ๆ ที่อายุ 60 ถึง 70 ปี เมื่อก่อนจะเริ่มเป็นที่อายุประมาณ 70 ปีขึ้นไปแต่ปัจจุบันอายุ 67 ก็เริ่มมีพบแล้ว  

เมื่อเป็นแล้วสมองจะค่อย ๆ เสื่อมไปเรื่อย ๆ จนถึงขนาดนอนติดเตียงเลยก็มี แต่เนื่องจากปัจจุบันวิวัฒนาการในทางการแพทย์ค่อนข้างก้าวหน้าเพราะฉะนั้นคนไข้ก็จะอายุยืนยาวขึ้น และถึงแม้โรคสมองเสื่อมไม่ค่อยทำให้อายุสั้นลงมากนักแต่ส่งผลให้คุณภาพชีวิตจะไม่ค่อยดี แต่ในอนาคตน่าจะมีแนวทางการรักษาที่กำลังจะออกมาใหม่เพิ่มมากขึ้น 

 

การตรวจโรคสมองเสื่อม 

การตรวจโรคสมองเสื่อมสามารถเลือกใช้แบบทดสอบได้หลายตัว อย่างเช่น  TMSE (Thai Mental State Examination) แบบการตรวจสุขภาวะทางจิต , MoCA (Montreal Cognitive Assessment) แบบทดสอบประเมินภาวะสมองเสื่อม ซึ่งแพทย์ก็จะทำการตรวจว่ามีอะไรที่เสียไปบ้าง ความทรงจำชนิดสั้น ยาว สมาธิ ความเฉลียวฉลาด ว่ามีอะไรบ้างที่เสียไปไหม 

นอกจากนั้นก็สามารถทำ MRI  หรือเอ็กซเรย์แม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อดูว่าสมองมีความผิดปกติตรงไหน หรือไม่ อย่างไร เมื่อทราบว่าสมองส่วนไหนเสื่อมหรือมีปัญหาก็จะให้การดูแล และรักษาต่อไป 

 

แนวทางสังเกตอาการ สมองเสื่อม 

หลักสำคัญก็คือดูว่าเขาเปลี่ยนไปไม่เหมือนเดิม ฟังดูง่ายมาก แต่คนที่จะรู้ได้เลยว่าเขาไม่เหมือนเดิมต้องเป็นคนที่ใกล้ชิด มีบางเคสภรรยาพาสามีมาหาเพราะรู้สึกว่าสามีเย็นชาไม่เหมือนเดิม  ทั้ง ๆ ที่คนอื่นไม่เห็นความผิดปกตินี้ แต่เมื่อตรวจอย่างละเอียดก็พบว่าเป็นโรคสมองเสื่อมจริง ๆ กรณีแบบนี้ต้องปรับความเข้าใจทั้งญาติและตัวคนไข้รวมถึงภรรยา และมีการให้ยาปรับพฤติกรรมด้วย โรคนี้คนที่จะสังเกตเห็นได้คือคนใกล้ชิดเท่านั้น หรือสรุปได้ง่าย ๆ คือวิธีการเช็คที่ดีที่สุดคือดูว่าเขาไม่เหมือนเดิม ถ้าเปลี่ยนไปก็อาจจะต้องมาตรวจให้ละเอียดดูอีกครั้ง 

 

ดูแลคนไข้ โรคสมองเสื่อม

 ผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมบางครั้งอาจจะแสดงอารมณ์ที่เกรียวกราดออกมาได้ หลังจากนั้นแค่ผ่านไป 3 นาทีก็ลืมแล้ว จำไม่ได้ว่าตัวเองได้ทำอะไรไป แต่คนดูแลก็เกิดบาดแผลขึ้นในใจสะสมไปเรื่อยๆ จนเกิดความเครียด สุดท้ายอาจมีปัญหากับคนดูแลได้ในที่สุด 

ดังนั้นคำแนะนำคือการดูแลต้องมีผู้ดูแลมากกว่า 1 คน โดยปกติการดูแลผู้ป่วยเป็นเรื่องใหญ่ต้องคุยกัน ปัญหาของผู้ดูแลไม่ใช่ดูแลไม่ได้ แต่เป็นปัญหาเรื่องของการไม่มีวันหยุดพักของผู้ดูแล จึงต้องมีจัดสรรวันหยุดพักผ่อนให้กับผู้ดูแลเพื่อไม่ให้เกิดความเครียดจนเกินไป

 

กิจกรรมฝึกสมองในวัยผู้สูงอายุ 

กิจกรรมที่ช่วยฝึกสมองนอกจากกการออกกำลังกายแล้ว จะใช้การทำกิจกรรมอย่าง เช่น เล่นไพ่นกกระจอก  หรือเกมลับสมอง  Crossword  ที่ได้รับความนิยมก็ได้  ในนิตยสารชั้นนำของโลกอย่าง The New Yorker ในเล่มจะมีเกม Crossword ระดับยากให้เล่นทุกสัปดาห์เพื่อเป็นการฝึกสมองให้กับคนอ่านด้วย ผู้ดูแลผู้สูงอายุก็สามารถหากิจกรรมเหล่าให้ทำเพื่อฝึกสมองได้  

 

เทคนิคดูแลผู้สูงอายุ

การดูแลผู้สูงอายุนั้น ให้นำเทคนิคง่าย ๆ ใช้หลักจิตวิทยาทั่วไป 4 ข้อคือ

1. Listen :  รับฟัง  ให้ฟังสิ่งที่ผู้สูงอายุต้องการก่อน อย่าเพิ่งเถียง 

2. Acknowledge :  รับรู้  ตอบรับว่ารับทราบถึงความต้องการด้วยความเข้าใจ

3. Explain  : อธิบาย  ค่อย ๆ บอกเหตุผล ที่ไปที่มา ด้วยน้ำท่าทีและน้ำเสียงที่ดี

4. Accept :  ยอมรับ  จากนั้นหาทางปรับเปลี่ยนเพื่อแก้ปัญหาร่วมกัน 

 

ได้ทำความรู้จักกับโรคสมองเสื่อม (เบื้องต้น) ไปกันไปแล้ว หากสงสัยว่าคนใกล้ตัวหรือผู้ใหญ่ที่บ้านจะมีอาการสมองเสื่อม สามารถไปปรึกษาพร้อมตรวจรักษากับคุณหมออุเทน อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยา ได้ที่โรงพยาบาลเพชรเวชได้ค่ะ 

 

***********************

บทความที่เกี่ยวข้อง  

ภาวะเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง