สายด่วน 24 ช.ม. : 02 718 1515

ข่าวสารและกิจกรรม

แพทย์วิสัญญี คือแพทย์ที่ทำงานหลังม่านที่เป็นหัวใจหลักสำคัญในการผ่าตัด ไม่ใช่แค่เพียงการให้ยาสลบแก่คนไข้เท่านั้น แต่จริง ๆ แล้วหน้าที่ของวิสัญญีแพทย์มีมากกว่าที่คุณคิด วันนี้เราจะพามาทำความรู้จักกับงานของแพทย์วิสัญญีและวิธีการต่าง ๆ ที่ใช้ในการดูแลผู้ป่วย

 

Q : หน้าที่หลักของวิสัญญีแพทย์คืออะไร

A : การช่วยระงับความเจ็บปวดแก่ผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัด และช่วยลดความกังวลของผู้ป่วย โดยวิสัญญีแพทย์จะดูแลผู้ป่วยเริ่มตั้งแต่เตรียมความพร้อมก่อนผู้ป่วยเข้าห้องผ่าตัด คอยสังเกต ติดตาม รายงานผลผู้ป่วยระหว่างการผ่าตัด รวมไปถึงดูแลจนกว่าผู้ป่วยจะฟื้นหลังจากการผ่าตัดอย่างปลอดภัย 

 

Q : การระงับความเจ็บปวดแบ่งเป็นกี่รูปแบบ มีวิธีการใดบ้าง

A : ในอดีตการระงับความเจ็บปวดอาจจะมีแค่การโป๊ะยาสลบเพียงอย่างเดียวแต่ไม่มีการใส่ท่อ หรือเรื่องของการบล็อกหลังก็อาจจะยังไม่เป็นที่รู้จักกันมากนัก แต่ปัจจุบันการระงับความเจ็บปวดแบ่งได้เป็น 2 รูปแบบคือ

     1. การให้ยาสลบทั้งตัว : ผู้ป่วยจะหมดสติหรือหลับ ไม่รู้สึกตัว ไม่รู้สึกเจ็บในขณะผ่าตัด ซึ่งยาสลบจะให้ทางหลอดเลือดดำหรือการสูดดมผ่านหน้ากาก  การให้ยาสลบในรูปแบบนี้ใช้ในการผ่าตัดใหญ่ เช่น การผ่าตัดเปิดช่องท้อง กระดูกในบางส่วน หัวใจและสมอง

     2. การให้ยาชาเฉพาะที่ : ผู้ป่วยไม่หมดสติ รู้สึกตัว แต่ไม่รู้สึกเจ็บในบริเวณที่ทำการผ่าตัด หากผู้ป่วยยังมีความกังวลก็อาจจะได้รับยาคลายความเครียด หรือลดความกังวลในระหว่างผ่าตัดร่วมด้วย การให้ยาชาเฉพาะที่ใช้ในกรณีผ่าตัดเล็ก เช่น ผ่าตัดซีสต์ อุบัติเหตุ เป็นต้น

 

Q : บ้านเรามีการฝึกอบรมวิสัญญีแพทย์อย่างไร

A : ในปัจจุบันจำนวนวิสัญญีแพทย์ในประเทศไทยยังน้อยเมื่อเทียบกับประชากร อาจจะด้วยความยากในการเรียนและต้องมีความรอบคอบมากในการให้ปริมาณยาและตัวยาที่ให้คนไข้  และที่สำคัญวิสัญญีแพทย์ต้องมีการตัดสินใจที่ฉับไว เนื่องจากภาวะผิดปกติที่เกิดกับผู้ป่วยต้องได้รับการแก้ไขอย่างรวดเร็ว อาจทำให้คนไม่สนใจในสาขาแพทย์ด้านนี้มากนัก ยิ่งถ้าเป็นในต่างจังหวัดอาจขาดแคลนแพทย์สาขานี้ เนื่องจากปัจจัยหลายอย่าง เช่น ความพร้อมของอุปกรณ์ เป็นต้น 

การฝึกอบรมเป็นวิสัญญีแพทย์หลังจากจบแพทยศาสตร์บัณฑิตแล้ว ใช้เวลาศึกษาและปฏิบัติงานในภาควิชาวิสัญญีวิทยาของโรงเรียนแพทย์อีก 3 ปี แล้วจึงทำการสอบวุฒิบัตรวิสัญญีวิทยาซึ่งอนุมัติโดยแพทย์สภา สำหรับราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทยนั้นเป็นองค์กรที่กำหนดมาตรฐาน ควบคุมดูแลการฝึกอบรม และจัดการศึกษาต่อเนื่องสำหรับวิสัญญีแพทย์ ตลอดจนเป็นตัวแทนแพทย์ไทยในชุมชนวิสัญญีแพทย์ของโลก

 

Q : การช่วยระงับความเจ็บปวดใช้เครื่องมืออะไรบ้าง 

A : ในปัจจุบันมีด้วยกัน 3 อย่าง คือ ออกซิเจน ยาดมสลบ และยาชา

     1. ออกซิเจน : ใช้ทั้งในระหว่างให้ยาสลบและยาชาเฉพาะที่ ออกซิเจนจำเป็นมากสำหรับผู้ป่วยที่มีการหายใจหรือการทำงานของหัวใจล้มเหลวและผู้ป่วยช็อค แต่ออกซิเจนก็มิใช่จะไร้อันตราย เนื่องจากการให้ออกซิเจนในทารกแรกเกิดที่คลอดก่อนกำหนดอาจทำให้ตาบอดหรือการทำงานของปอดล้มเหลวได้ แม้แต่ในผู้ใหญ่ถ้าได้รับออกซิเจนมากเกินไป หรือเป็นเวลานานเกินไปก็มีอันตรายต่อปอดได้

     2. ยาดมสลบ : ทำให้ผู้ป่วยหมดสติอย่างรวดเร็วและลึก จนไม่รู้สึกตัวถึงความเจ็บปวดอันร้ายแรงจากมีดผ่าตัด แต่คุณสมบัติที่สำคัญของยาดมสลบก็คือ เมื่อค่อยๆ ลดยาจนหยุดให้ยาแล้ว ผู้ป่วยซึ่งแน่นิ่งไม่รู้สึกตัวนั้นจะค่อยๆ ฟื้นคืนสติกลับมาใหม่ โดยไม่มีผลกระทบกระเทือนต่อสมอง

     3. ยาชา : ยกตัวอย่างเช่นการบล็อกหลังสตรีมีครรภ์ที่กำลังจะทำการคลอดบุตร โดยแพทย์จะใช้ยาฆ่าเชื้อโรคทาบริเวณหลังเป็นวงกว้าง และฉีดยาชาด้วยเข็มเล็ก แล้วตามด้วยการสอดเข็มใหญ่เข้าไประหว่างกระดูกสันหลังเพื่อหาตำแหน่งที่จะฉีดยาชา วิสัญญีแพทย์สอดท่อซึ่งเป็นสายเล็ก ๆ ผู้ป่วยจะรู้สึกชาตั้งแต่ระดับทรวงอกลงไปถึงปลายเท้า ตลอดเวลาที่แพทย์ทำการผ่าตัดผู้ป่วยจะรู้สึกตัวและสามารถได้ยินเสียงแพทย์หรือพยาบาลพูดจากัน แต่จะไม่รู้สึกเจ็บปวดเลย

 

Q : วิสัญญีแพทย์ดูแลผู้ป่วยอย่างไรบ้าง

A : ก่อนผ่าตัด : วิสัญญีแพทย์จะทำหน้าที่ในการวางแผนเกี่ยวกับการให้ยาระงับความรู้สึกของผู้ป่วย โดยพิจารณาการให้ยาตามความเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย เตรียมความพร้อมเพื่อวางแผนการผ่าตัดด้วยการพูดคุย ซักประวัติ เช็คผลการตรวจร่างกายโดยรายละเอียด 

     ระหว่างผ่าตัด : ระหว่างการผ่าตัดผู้ป่วยจะได้รับการระงับความรู้สึกโดยวิธีดมยาสลบ หรือฉีดยาชาเฉพาะเฉพาะที่ตามความเหมาะสม วิสัญญีแพทย์จะต้องอยู่ใกล้ชิดกับผู้ป่วยตลอดระยะเวลาการผ่าตัด ตลอดจนเฝ้าดูความผิดปกติที่อาจจะเกิดขึ้นเพื่อให้ความช่วยเหลือและแก้ไขจนกว่าจะได้รับความปลอดภัยกระทั่งการผ่าตัดเสร็จสิ้น

     หลังผ่าตัด : หลังการผ่าตัดเสร็จสิ้น วิสัญญีแพทย์จะดูแลตรวจเช็คตามขั้นตอนเพื่อความปลอดภัย จากนั้นจึงเคลื่อนย้ายผู้ป่วยไปพักฟื้นยังห้องพัก ซึ่งวิสัญญีแพทย์ยังคงต้องติดตามอาการผู้ป่วยต่ออีกระยะหนึ่ง

 

     ต่อไปหากมีเหตุจำเป็นที่ต้องรับการผ่าตัด หนึ่งในคนสำคัญที่ทำให้คุณสามารถมั่นใจได้ว่าระหว่างที่ท่านสลบไม่รู้สึกตัวหรือหลับอยู่นั้นคือ ‘วิสัญญีแพทย์’ ที่จะคอยดูแลท่านอยู่ตลอดเวลาเพื่อความปลอดภัย จึงหมดความกังวลในส่วนนี้ไปได้